UKIPO, USPTO ve WIPO: Uluslararası marka ve patent başvurularında doğru rota

Kısa cevap: Tek strateji, farklı temsil kuralları

Bir marka veya patent portföyünü Birleşik Krallık, ABD ve WIPO rotalarında büyütmek mümkündür; ancak her rota aynı temsil yetkisini vermez. UKIPO yeni başvurularda kabul edilen bir Birleşik Krallık hizmet adresi ister. ABD’de yabancı yerleşik marka sahipleri ABD lisanslı bir avukatla hareket eder. USPTO nezdindeki patent işlemlerinde ise yabancı yerleşik başvuru sahipleri 20 Temmuz 2026’dan beri USPTO siciline kayıtlı bir patent uygulayıcısı kullanmak zorundadır. WIPO Madrid ve PCT sistemleri merkezi bir başlangıç sağlasa da ulusal ofis aşamalarında yerel kurallar tekrar devreye girer.

ABD’de marka ve patent dosyaları aynı değildir

USPTO’nun marka kuralı, ABD dışında yerleşik başvuru sahipleri ve sicil sahipleri için aktif ve iyi durumda olan bir ABD eyalet barosuna kayıtlı avukat zorunluluğu getirir. Madrid Protokolü üzerinden ABD’yi belirleyen başvurularda da bir ret veya başka bir USPTO işlemi doğduğunda bu temsil gerekir. Patent tarafında 37 CFR 1.31(a)(2) uyarınca yabancı yerleşik başvuru sahibi veya patent sahibi, USPTO siciline kayıtlı bir patent avukatı ya da patent vekili tarafından temsil edilmelidir. New York barosuna kabul, ABD marka temsili bakımından gerekli mesleki zemini sağlayabilir; patent prosecution yetkisi ise ayrıca USPTO sicil kaydı gerektirir.

20 Temmuz 2026’da ne değişti?

Yeni USPTO patent kuralından önce yabancı yerleşik bir başvuru sahibi bazı işlemleri kendi adına yürütebiliyordu. 20 Mart 2026’da yayımlanan ve 20 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren nihai kural bu yaklaşımı değiştirdi. Kural, yürürlük tarihinden sonra USPTO’ya ulaşan işlemlere, dosyanın ilk başvuru tarihi daha eski olsa dahi uygulanır. Bir başvuru bazı hallerde kayıtlı uygulayıcı imzası olmadan başvuru tarihi alabilir; ancak başvuru veri formu, rüçhan talepleri ve devam eden işlemlerin geçerli biçimde tamamlanması için kayıtlı uygulayıcı müdahalesi gerekebilir. Bu nedenle mevcut ABD patent portföyleri de temsil ve vekalet zinciri bakımından gözden geçirilmelidir.

UKIPO: Başvurudan önce hizmet adresini kurun

UKIPO; yeni patent, marka ve tasarım başvurularında Birleşik Krallık, Cebelitarık veya Manş Adaları içinde kabul edilen bir hizmet adresi ister. Temsilci atanması halinde temsilcinin adresi de bu coğrafi şartı karşılamalıdır. Eksik veya uygun olmayan adres, verilen süre içinde düzeltilmezse başvurunun geri çekilmiş sayılması gibi sonuçlar doğurabilir. Ulusal UKIPO başvurusu, Avrupa Birliği markası veya WIPO Madrid rotası arasındaki seçim; hedef pazarlar, temel başvuru, itiraz riski, maliyet ve portföy takvimi birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.

WIPO’da Madrid ve PCT iki ayrı sistemdir

Madrid Sistemi markalar için, PCT ise patent başvuruları için uluslararası başvuru altyapısı sağlar. Madrid’de WIPO Uluslararası Bürosu önündeki temsilci için milliyet, ikamet veya mesleki yeterlilik şartı yoktur; fakat menşe ofisi ve belirlenen ülke ofisleri kendi temsil kurallarını uygular. PCT Kural 90’a göre bir vekilin ilgili kabul ofisi, ulusal ofis veya uluslararası araştırma ve ön inceleme makamı önünde işlem yapma hakkı bulunmalıdır. Merkezi başvuru, her ülkede otomatik tescil veya patent anlamına gelmez; ulusal inceleme, itiraz, ret ve yenileme adımları ayrıca yönetilir.

Rüçhan ve ulusal aşama takvimi stratejinin omurgasıdır

Paris Sözleşmesi m. 4 uyarınca, usulüne uygun ilk başvurudan sonra patent ve faydalı model için on iki aylık; marka ve tasarım için altı aylık rüçhan süresi vardır. Sonraki başvurunun bu sürede yapılması, aradaki bazı olaylara karşı ilk başvuru tarihini koruyabilir; ancak sonraki başvurunun sahibi, kapsamı ve rüçhan belgesi zinciri ayrıca doğrulanmalıdır. PCT başvurusu patent vermez, uluslararası aşamayı düzenler. PCT m. 22 genel olarak rüçhan tarihinden itibaren otuz aylık ulusal aşama süresi öngörse de m. 22/3 daha uzun ulusal süreye izin verir ve ofis bazlı istisnalar bulunabilir. Madrid başvurusunda ise temel marka, mal-hizmet kapsamı ve menşe ofisi bağlantısı ilk beş yıllık bağımlılık dönemi bakımından önem taşır. Bu nedenle takvim yalnız son günlerden değil, her ülkede hazırlanacak çeviri, ücret, vekalet, kullanım delili ve yerel cevap süresinden oluşur.

Hak sahipliği ve talimat zinciri başvurudan önce temizlenmelidir

Çok ülkeli dosyalarda en pahalı sorun çoğu zaman form değil, hak sahipliği zinciridir. Marka başvurusunda işareti fiilen kullanan veya kullanacak şirket, lisans ilişkileri ve mal-hizmet listesi; patent başvurusunda mucitler, işveren veya devir sözleşmeleri, buluş açıklamasının kapsamı ve kamuya açıklama tarihi birlikte incelenmelidir. Grup şirketlerinden yanlış başvuru sahibi seçilmesi; rüçhan hakkının devri, kullanım beyanı, itiraz ehliyeti ve gelecekteki lisans ya da yatırım işlemlerini etkileyebilir. Her talimatın yetkili kişiden geldiği, imza ve vekalet şartlarının sağlandığı, gerçek kişi adresi ve ticari sır gibi bilgilerin hangi sicilde kamuya açılabileceği de dosya açılış kontrolünün parçasıdır. Hukuki rota bu nedenle sınıf veya ülke seçiminin ötesinde bir mülkiyet, delil ve açıklama yönetimidir.

Uygulamada dosya açılmadan önce altı karar

1) Korunacak işareti, buluşu, sahibi ve gerçek ticari kullanımı belirleyin. 2) Hedef ülkeleri satış, üretim, yatırım ve ihlal riskiyle önceliklendirin. 3) Marka için sınıfları ve önceki hak taramasını; patent için yenilik, buluş basamağı ve açıklama planını tamamlayın. 4) Ulusal başvuru, Madrid, Paris Sözleşmesi veya PCT rotasını takvim ve maliyet senaryolarıyla karşılaştırın. 5) Her ofis için imza yetkisi, vekalet, hizmet adresi ve kayıtlı uygulayıcı şartlarını dosya açılmadan doğrulayın. 6) Rüçhan, inceleme, kullanım beyanı, yenileme ve ret cevaplarını tek bir portföy takvimine bağlayın.

Aktay uluslararası başvuruyu nasıl yönetir?

Bu yayın genel bilgilendirme amaçlıdır ve belirli bir başvuru için hukuki görüş değildir. Faruk Aktay’ın New York barosuna kabulü ve Aktay’ın uluslararası dosya ağıyla, marka ve patent stratejisini Türkiye, Birleşik Krallık, ABD ve WIPO rotalarında tek noktadan yönetebiliriz. ABD marka dosyalarında aktif baro kaydı ve dosyaya özgü uygunluk teyit edilir; ABD patent işlemlerinde gerekli USPTO kayıtlı patent uygulayıcısı, UKIPO süreçlerinde kabul edilen hizmet adresi ve WIPO ulusal aşamalarında yetkili yerel temsilci dosya bazında belirlenir. Aktay; ön araştırma, sınıflandırma, rüçhan, başvuru koordinasyonu, ofis yazışmaları, itiraz ve portföy takvimini açık kapsamla bir araya getirir. DETAI ise ayrı bir teknoloji hizmeti olarak son tarih, belge ve insan onayı akışlarını görünür hale getirebilir; teknoloji hizmeti hukuki temsilin satın alınması şartına bağlı değildir.