Ödeme ve pazaryeri kayıtlarında mutabakat: 6493 sayılı Kanun altında on yıllık delil zinciri

1. Pazaryeri ve mutabakat hizmetinde faaliyet izni gerekliliği nasıl belirlenir?

Faaliyet izni incelemesi, ürün adından önce sunulan hizmetin hukuki işlevine yönelir. 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun'un 12. maddesi ödeme hizmetlerini ve kapsam dışındaki işlemleri ayırır; 13 ve 14. maddeleri hizmet sağlayıcılarını ve ödeme kuruluşunun izin koşulunu belirler. Pazaryerinin tahsilat, satıcıya aktarım, iade ve hesap bilgisi işlevleri ayrı ayrı sınıflandırılmalıdır. Böylece hukuki inceleme, aynı ekran içinde birlikte sunulan ticaret, teknik destek ve ödeme işlevlerinin her biri için doğru sorumluyu ortaya koyar. 6493 sayılı Kanun m. 12–14

Teknik hizmet istisnasında m. 12/2(ğ), hizmetin teknik içeriği yanında sağlayıcının transfer edilen fonun hiçbir aşamada sahibi olmaması koşulunu arar. Ticari temsilci istisnasında m. 12/2(b), gönderen veya alıcı adına mal ya da hizmet pazarlığına veya alım satımına yetkiyi esas alır. M. 12/5 uyarınca TCMB, ticari temsilci ve sınırlı ağ istisnalarındaki işlemler belirleyeceği toplam büyüklük ve etki alanı seviyesine ulaştığında bunları Kanun kapsamında ödeme hizmeti olarak değerlendirmeye karar verebilir. Bir pazaryeri için istisna görüşü hazırlanırken satıcı sözleşmesindeki yetki, tahsilat hesabının sahibi, talimatı veren kişi ve iade süreci birlikte incelenmelidir. Sözleşmenin temsile ilişkin anlatımı ile fiilen işletilen ödeme akışı arasındaki fark, kapsam değerlendirmesinin yeniden yapılmasını gerektirir. 6493 sayılı Kanun m. 12/2(b), 12/2(ğ), 12/5

Uygulamada önce alıcının ödeme emrinden satıcıya ödemeye kadar hesap ve yetki haritası hazırlanmalıdır. Her aşamada fonun hangi hesapta bulunduğu, aktarım veya iade kararını kimin verdiği, komisyonun hangi alacaktan kesildiği ve kullanıcının hangi tüzel kişiye başvurduğu gösterilmelidir. Salt kayıt karşılaştıran bir yazılıma sonradan tahsilat, ödeme emri başlatma veya müşteriler adına hesap bilgisi sunma işlevi eklenmesi, aynı kapsam notunun yeni ürün sürümünde tekrar kullanılmasını riskli hale getirir. Yeni işlevler devreye alınmadan önce sözleşme ve hesap yapısı üzerinden yeniden hukuki değerlendirme yapılması, lisanslı iş ortağının görevleriyle pazaryerinin görevlerini de belirginleştirir.

2. On yıllık saklama yükümlülüğü kimleri ve hangi kayıt zincirini kapsar?

6493 sayılı Kanun m. 23/1'in en az on yıllık saklama yükümlülüğü sistem işleticisi, ödeme kuruluşu ve elektronik para kuruluşuna yöneliktir. Kanun kapsamındaki belge ve kayıtlar yurt içinde, güvenli ve istenildiği an erişilebilir tutulmalıdır. Pazaryerinin kendi kayıt yükümlülükleri ise hukuki sıfatı ve tabi olduğu diğer düzenlemeler üzerinden ayrıca belirlenir. Bu ayrım, lisanslı kuruluşun yasal arşiviyle pazaryerinin ticari arşivini aynı sorumluluk altında gösteren sözleşme hükümlerini önler. 6493 sayılı Kanun m. 23/1

Saklama tasarımında belge arşiviyle denetim izi birlikte ele alınmalıdır. 1 Aralık 2021 tarihli ve 31676 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemleri ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcılarının Ödeme Hizmetleri Alanındaki Veri Paylaşım Servislerine İlişkin Tebliğ (Bilgi Sistemleri Tebliği) m. 13, işlem ve erişim izleri için ayrıca ayrıntılı kayıt ve en az on yıllık koruma öngörür; m. 21 bilgi sistemlerinin yerelliğini ve ilgili koşulları düzenler. İşlem belgesinin arşivde bulunması ile o belgeyi üreten veya değiştiren işlemlerin izlenebilmesi farklı ispat ihtiyaçlarına cevap verir. Sağlayıcı seçerken veri merkezi, yedek merkez, dış hizmet ortamı ve geri getirme yöntemi bu nedenle aynı teknik ve hukuki incelemenin konusu olmalıdır. Tebliğ m. 13 ve 21

Mutabakat için önerilen arşiv modeli, ödeme talimatını banka hareketi, satıcı alacağı, komisyon, iade ve muhasebe fişiyle ilişkilendirmelidir. Örneğin kısmi iade yapılan bir satışta ilk tahsilatın yanı sıra iade talebi, kullanılan işlem referansı, satıcı hesabına yansıyan düzeltme ve bankanın iade sonucu birlikte üretilebilmelidir. Bu bağlantılar, bir farkın eksik ödeme mi, kesim zamanı mı, kesinti mi yoksa yeniden işleme hatası mı olduğunu araştırmayı sağlar. İşletmenin kullandığı ortak işlem kimliği ve ilişkilendirme kuralları, bu amaçla sözleşme eklerinde ve arşiv politikasında açıklanmalıdır.

Arşivin kabul testi, eski bir işlemin örneklenerek uçtan uca yeniden kurulmasıdır. Test sırasında kayıtların okunabilirliği, kullanılan eski veri sözlüğü, yetkili erişim, dosya bütünlüğü ve dış hizmet sağlayıcısından veri alınabilmesi kontrol edilmelidir. Açıklanamayan boşluklar için sorumlu kişi ve giderim tarihi belirlenmesi önerilir. Saklama süresinin dolmasına yakın kayıtlar bakımından da devam eden uyuşmazlık ve ilgili diğer muhafaza yükümlülükleri ayrıca incelenerek imha kararı verilmelidir; otomatik silme kuralı, hukuki inceleme ile uyumlu çalışmalıdır.

On yıllık arşiv süresi ile belirli bir itirazın veya alacağın ileri sürülme süresi ayrı incelenir. Örneğin yetkisiz ödeme düzeltme talebinde Yönetmelik m. 54/1'deki bildirim ve on üç aylık süre koşulları uygulanırken kayıtların muhafazası 6493 sayılı Kanun m. 23/1 çerçevesinde devam eder. İşlem dosyasındaki süre tablosu, saklama tarihi ile başvuru tarihini ayrı alanlarda göstermelidir. Yönetmelik m. 54/1

3. Güncel düzenlemeler geçmiş işlemlere ve değişen ürünlere nasıl uygulanır?

Güncel faaliyet düzeni ile geçmiş bir işlemin hukuki denetimi için iki ayrı tarih çalışması yapılmalıdır. 22 Ekim 2026 tarihinde incelenen TCMB konsolide Yönetmelik ve Bilgi Sistemleri Tebliği metinlerinin değişiklik çizelgelerinde son değişiklik tarihi 4 Eylül 2026 olarak gösterilmiştir. Yönetmelik m. 84, 2014 tarihli önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır. Bu nedenle bugün yürütülen faaliyetlerin incelemesinde 1 Aralık 2021 tarihli düzenleme ve sonraki değişiklikler esas alınmalı; geçmiş işlem dosyasında ise işlemin yapıldığı tarihteki hüküm, yürürlük tarihi ve ilgili geçiş düzenlemesi ayrıca bulunmalıdır. Yönetmelik m. 84–85 ve değişiklik çizelgesi

Bu ayrım özellikle müşteri edinimi, sözleşme kurulması ve kimlik doğrulama kayıtlarında sonuç doğurur. Eylül 2026 değişikliklerinin işlendiği Yönetmelik m. 41/4 ve Tebliğ m. 22, uzaktan kurulan ilişkilere ilişkin incelemede birlikte okunmalıdır. İnceleme ekibi, kullanılan müşteri edinim yöntemini ve sistem sürümünü işlem tarihiyle eşleştirmelidir. Böylece eski kaydın neden farklı bir belge veya doğrulama akışı içerdiği açıklanabilir; yeni müşteri akışında uygulanacak kontrol de güncel düzenleme üzerinden kurulabilir. Yönetmelik m. 41/4, Tebliğ m. 22

Önerilen mevzuat envanteri, her yükümlülüğü bir ürün işlevine ve saklanan delile bağlamalıdır. Örneğin bir değişiklik müşteri onayını etkiliyorsa envanterde onay ekranının sürümü, devreye alma tarihi, etkilenen müşteri grubu ve eski kaydın nasıl okunacağı gösterilmelidir. Değişiklik yalnız güncel politika metnine işlenip geçmiş veri sözlüğü silinirse, yıllar sonra yürütülecek bir inceleme işlemi kendi zamanındaki koşullarla değerlendirmekte zorlanır. Hukuk, uyum ve ürün ekiplerinin aynı değişiklik kaydını onaylaması; geçmiş kayıtların anlamını korurken yeni akışın hangi tarihte uygulandığını da belgeleyen bir yöntemdir.

4. Mutabakat farkları yönetim kurulu, iç kontrol ve muhasebe arasında nasıl yönetilir?

Ödeme ve elektronik para kuruluşlarında mutabakatın sorumluluk düzeni, yönetim kurulunca oluşturulan faaliyet akışından başlamalıdır. Yönetmelik m. 23/3(h), fon ve bilgi akışını, zamanlamayı, tarafları, dış hizmet aşamalarını ve kullanılan banka hesaplarını kapsayan iş akış planlarını yönetim kurulunun sorumluluğuna verir. Bu plan, farkın hangi tüzel kişinin hesabında ve hangi işlem aşamasında oluştuğunu belirleyebilecek ayrıntıda hazırlanmalıdır. Pazaryeri ile kuruluş arasındaki operasyon sözleşmesinde kullanılacak hesap ve veri tanımları da aynı akışa bağlanmalıdır. Yönetmelik m. 23/3(h)

İç kontrol ve muhasebe işlevleri, farkın tespiti ile hukuki ve mali etkisinin doğru kayda alınmasını birleştirir. Yönetmelik m. 26–28 iç kontrolü, risk yönetimini ve işlemlerin gerçek mahiyetine uygun muhasebeleştirilmesini düzenler. M. 26/5'te iç kontrol raporlaması Haziran ve Aralık sonu itibarıyla yılda iki kez öngörülür. Koruma hesapları için aşağıda açıklanan günlük teyit saklı kalmak üzere, diğer operasyonel farkların izleme sıklığı faaliyetin yapısına göre ayrıca belirlenmelidir. Özellikle müşteri fonu, geciken iade veya mükerrer ödeme şüphesi doğuran farklar için dönemsel kurul raporunu bekleyen bir süreç yerine, olayın niteliğine göre hızlı inceleme ve yönetim bilgilendirmesi tasarlanması önerilir. Yönetmelik m. 26–28

Uygulamada her farkın sahibi, açıklaması ve kapanış delili bulunmalıdır. Brüt tahsilat ile net satıcı ödemesi karşılaştırılırken komisyon, iade ve kesim zamanı ayrı alanlarda izlenmelidir. Bir tutarın bekleme hesabına aktarılması, araştırmanın yeni bir kayıt altında devam ettiğini gösterecek şekilde belgelenmeli; kapatma işlemi ilgili banka veya sağlayıcı kaydıyla ilişkilendirilmelidir. Farkları birbirine mahsup ederek toplamı eşitlemek, hangi satıcı veya müşterinin alacağının etkilendiğini görünmez hale getirebilir. Bu nedenle işlem bazında açıklama üreten ve tutarın hak sahibini izleyen bir mutabakat yöntemi tercih edilmelidir.

Manuel düzeltmeler için gerekçe, yetki ve ikinci kontrol kaydı tutulması; eskalasyonda tutarın yanında bekleme süresi, tekrar sıklığı ve etkilenen müşteri sayısının kullanılması önerilir. Hukuk ekibi, farkın sözleşmeye göre hangi borcu etkilediğini; muhasebe ekibi kayıt düzeltmesini; operasyon ekibi fonun akıbetini; iç kontrol ise bu işlemlerin kurala uygun yürütülmesini incelemelidir. Yönetim kuruluna sunulan rapor bu incelemeleri ortak işlem referansında birleştirdiğinde, kurul yalnız toplam fark tutarını değil, süregelen hata kaynağını ve alınan giderim kararının sonucunu da takip edebilir.

Koruma hesapları bakımından günlük teyit emredici bir asgaridir. Yönetmelik m. 34/5–6, müşteri bazında izlemeyi, koruma hesabı bankasından alınan ekstreyle günlük karşılaştırmayı ve her iş günü önceki iş günü kayıtlarının teyidini öngörür. Zamanlama farkları dışında, teyit için yapılan düzeltme işlemlerinin kayıtları saklanır; önemli uyumsuzluklar TCMB’ye derhal bildirilir. M. 34/8 uyarınca teyidin öngörülen usule göre yapılamaması da derhal bildirim gerektirir. Elektronik para koruma hesaplarına m. 35/6 üzerinden ilgili teyit ve raporlama kuralları uygulanır. Bu nedenle günlük koruma hesabı teyidi, genel iç kontrol raporundan ve işletmenin ek risk kontrollerinden ayrı bir sorumlu, çıktı ve bildirim akışıyla yürütülmelidir. Yönetmelik m. 34/5–8 ve 35/6

5. Bir ödemenin bütün hareketleri aynı delil zincirinde nasıl izlenir?

Ödeme emri, tahsilat, satıcıya aktarım ve iade arasındaki bağ, her aşamada korunabilen bir işlem eşleştirmesiyle kurulmalıdır. Bilgi Sistemleri Tebliği m. 13, kuruluşun erişim ve işlem izlerini tutmasını; bunları zaman damgalı, yedekli ve en az on yıl saklamasını düzenler. Bu yükümlülük ödeme ve elektronik para kuruluşuna yöneliktir; pazaryerinin kendi tabi olduğu saklama kuralları ayrıca belirlenir. TCMB Bilgi Sistemleri Tebliği m. 13

Bağın kurulması için önerilen veri modeli, sipariş kimliğini ödeme sağlayıcısının işlem referansına, banka hareketine ve muhasebe fişine bağlayan bir eşleştirme tablosudur. Bir siparişin taksitlere, kısmi iadeye veya birden fazla satıcı alacağına ayrılması halinde alt hareketler ayrıca tanımlanmalıdır. Toplu banka ödemesinin tutarı, satıcı bazındaki brüt alacak, komisyon, iade ve bloke hareketleri üzerinden yeniden hesaplanabilmelidir. Böylece bankadaki tek bir net tutarın hangi alacakları kapattığı açıklanabilir; farkın kaynağı komisyon sözleşmesi, aktarım zamanı veya eksik tahsilat olarak ayrıştırılır. Ortak kimlik şeması bu yükümlülüğün uygulanmasına yönelik tasarım önerisidir.

Düzeltme yapıldığında önceki değer, düzeltmenin nedeni ve yetkili kişi arasındaki bağ korunmalıdır. Örneğin aynı iade mesajının iki kez gelmesi halinde sistemin yeni bir iade borcu yaratıp yaratmadığı, alınan iki mesajla oluşan tek muhasebe kaydı karşılaştırılarak gösterilmelidir. Delil dışa aktarımı da işlem günü kullanılan veri sözlüğünü ve eşleştirme kurallarını içermelidir. Hukuk ve denetim ekipleri böylece yalnız son bakiyeyi değil, bakiyeye nasıl ulaşıldığını inceleyebilir.

Denetim izinin kendisi de korunmalıdır. Tebliğ m. 13/4, personelin kendi faaliyet izlerine müdahalesini engelleyen tedbirler; m. 13/5 dış sorgunun ve amacının kaydı; m. 13/9 ise dış hizmet sağlayıcısındaki izlerden kuruluşun sorumluluğunu düzenler. M. 13/8 uyarınca denetim izi sistemi durduğunda işlem yapılmaması esastır. İşlemlere devam edilirse kuruluş izlerin geri yüklenmesini sağlamalı, işlemlerin uygun yetkilendirmeyle gerçekleştiğini ispatlamalı ve bu dönemdeki işlemlerden doğan zararı karşılamalıdır. Bu nedenle kesinti kararı, olay kaydı ve sonradan geri yükleme testi aynı olay dosyasında tutulmalıdır. Tebliğ m. 13/4–5, 8–9

6. Yetkisiz veya hatalı ödeme itirazında hangi süreler ve deliller belirleyicidir?

Müşteri, yetkilendirmediği veya hatalı gerçekleşmiş işlemi öğrendiğinde gecikmeksizin bildirim yapmalıdır; Yönetmelik m. 54/1 düzeltme talebi için işlemden itibaren on üç aylık üst süre öngörür. Sağlayıcı zorunlu işlem bilgilerini vermemişse bu süre müşteriyi bağlamaz. İtirazın alındığı zamanın saklanması, hem bildirimin zamanında yapıldığını hem de kuruluşun inceleme sürecini gösterir. TCMB Yönetmeliği m. 54/1

İtiraz dosyasının önerilen yapısı, ödeme emrinin içeriğini müşteriye sunulan onay ekranı ve sürümüyle eşleştirmektir. Ardından doğrulama adımları, varsa risk istisnasının gerekçesi, alıcı veya tutar değişikliği, işlem sonucu ve banka kaydı aynı zaman çizelgesine alınmalıdır. Başarılı giriş kaydı ile belirli alıcıya belirli tutarın ödenmesi yönündeki onay, farklı olguları gösterir. Örneğin müşterinin hesabına girmesi doğrulandığı halde sonradan değiştirilen alıcıya onay verdiği gösterilemiyorsa inceleme, onayın kapsamı ve değişikliğin gerçekleştiği aşama üzerinde yoğunlaşır.

Yönetmelik m. 54/2, işlemin onaylandığının, doğru kaydedildiğinin, hesaplara işlendiğinin ve teknik arıza veya başka sorundan etkilenmediğinin ispatını sağlayıcıya yükler; ödeme emri başlatma hizmetinde kontrol alanını ayrıca gözetir. M. 54/3 uyarınca düzeltme en kısa sürede yapılır; beşinci fıkradaki hile veya kasıt/ağır ihmal için kuvvetli şüphede makul araştırma mümkündür. Yetkisiz veya hatalı gerçekleşme ispatlandığında iade veya hesabın eski hale getirilmesi derhal yapılır. Bu nedenle dosya kapanışında iddia, dayanak kayıt, araştırmanın gerekçesi ve kararın uygulanma zamanı ayrı gösterilmelidir. TCMB Yönetmeliği m. 54/2–3 ve 5

Bilgilendirme de ayrı bir ispat konusudur. Yönetmelik m. 47/3, dördüncü kısımdaki bilgilendirmelerin yapıldığını ispat yükünü sağlayıcıya verir; m. 52/3 ise tarafların kararlaştırdığı yönteme uygun onay bulunmayan işlemi yetkisiz sayar. Bu nedenle sözleşme sürümü, ücret ve işlem bilgilerinin müşteriye hangi kanaldan ve ne zaman sunulduğu, işlem onayından ayrı kaydedilmelidir. Sağlayıcının başvuruyu reddeden cevabı, dayandığı kaydın hangi olguyu gösterdiğini açıklamalı; sözleşme bildirimiyle ödeme onayını aynı kayıt olarak değerlendirmemelidir. Yönetmelik m. 47/3 ve 52/3

Banka ve kredi kartı işlemlerinde uygulanacak özel çerçeve ayrıca belirlenir. 6493 sayılı Kanun m. 24/1 ile Yönetmelik m. 83/4, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nda düzenlenen hususlarda özel rejimin sınırını korur. Kartla ödeme yapılmış fakat mal teslim edilmemişse onay, ödeme işleminin yürütülmesi, satıcının teslim borcu ve kart kuruluşunun ters ibraz usulü ayrı sorular doğurur. Bu nedenle başvurunun hukuki sebebi ve uygulanacak süreler, kart sözleşmesi ve ilgili mevzuatla birlikte belirlenmeli; burada açıklanan on üç aylık düzeltme rejimi her ters ibraz başvurusunun genel süresi olarak kullanılmamalıdır. 6493 sayılı Kanun m. 24/1, Yönetmelik m. 83/4

7. Mutabakat hizmeti dışarıdan alındığında sözleşme nasıl kurulmalıdır?

Dış hizmetin kapsamı, kuruluş adına hangi işlemin yapıldığını belirleyecek açıklıkta kurulmalıdır. Yönetmelik m. 21, aksine düzenleme bulunmadıkça ödeme hizmeti sunumu ve elektronik para ihracının dışarıya verilmesini yasaklar; bilgi sistemleri ve muhasebe gibi destek faaliyetlerine yazılı kapsamla izin verir. Kuruluşun müşteri karşısındaki sorumluluğu devam eder. TCMB Yönetmeliği m. 21

Sözleşme eki veri sözlüğünde her dosyanın sahibi, kesim saati, saat dilimi, tutarın brüt veya net niteliği ve komisyonun hangi sürüme göre hesaplandığı açıklanmalıdır. Eksik dosyanın yeniden gönderilmesiyle muhasebe kaydının tekrar oluşturulması farklı sonuçlar doğurduğundan, yeniden işleme kuralı bu iki olayı ayırmalıdır. İtiraz süresi başlayan bir müşteriye ilişkin kaydın sağlayıcıdan kaç saat içinde alınacağı da dosyanın günlük teslim saatinden ayrı düzenlenmelidir. Bunlar, mevzuatın güvenli ve denetlenebilir hizmet gereğini somut işe uyarlayan sözleşme önerileridir.

Çıkış planında verinin teslim biçimi kadar geçmiş işlemleri açıklayan şema ve sürüm kayıtlarının teslimi de yer almalıdır. Sadece güncel bakiye tablosu teslim edilirse eski kısmi iadelerin veya geçmiş komisyonların yeniden hesaplanması güçleşir. Bu nedenle hizmetin sona ermesi, alt sağlayıcının değişmesi ve olağanüstü kesinti için arşiv erişimi, test edilebilir geri getirme ve sorumlu kişiler belirlenmelidir. Düzenleyici denetime erişim ile taraflar arasındaki hizmet seviyesi ve zarar paylaşımı hükümleri birlikte çalışacak biçimde yazılmalıdır.

8. Delilin geri getirilebilirliği ve kişisel veri dengesi nasıl test edilir?

Saklama kontrolünün başarı ölçütü, geçmişteki bir ödemenin okunabilir ve açıklanabilir biçimde yeniden kurulabilmesidir. Tebliğ m. 13/6, denetim izlerinin yedekten geri getirilerek incelemeye açılması için yirmi dört saati aşmayan makul süreyi esas alır. Kontrol tasarımında bu süre, yalnız dosyanın bulunmasını değil dosyanın doğru işlemle eşleştirilmesini de kapsayan bir tatbikatla ölçülmelidir. TCMB Bilgi Sistemleri Tebliği m. 13/6

Önerilen kabul testi, örnek işlemi tahsilattan satıcıya ödemeye ve varsa iadeye kadar izler. Ekibe farklı tarihlerden, farklı sağlayıcılardan ve sistem dönüşümünden önce oluşmuş örnekler verilmelidir. Test raporu, eksik belgeyi, eşleşmeyen referansı ve manuel açıklama gerektiren farkı ayrı kaydetmelidir. Kaydı dışa aktaran kişinin yetkisi, aktarma zamanı ve kullanılan sürüm de pakete eklenirse uyuşmazlık dosyasının yeniden üretimi aynı kişi veya yazılıma bağımlı kalmaz.

Kişisel veri bakımından saklama, veri kategorisi ve amaç bazında kurulmalıdır. 6698 sayılı Kanun m. 4 ve 5'teki ölçülülük ve hukuki sebep şartları, kanuni saklama için gerekli kayıtların tutulmasıyla birlikte uygulanır; m. 7 işleme sebebi sona eren verinin silinmesini, yok edilmesini veya anonimleştirilmesini öngörür. Bu nedenle üretim arşivi, hukuk dosyası ve test ortamına aynı kapsamda erişim verilmemeli; testlerde maskeleme ve sınırlı örnekleme tercih edilmelidir. Saklama tablosu her veri grubunun dayanağını, süresini, erişen rolleri ve imha koşulunu göstermelidir. 6698 sayılı Kanun m. 4, 5 ve 7, resmi kurum metni

9. Aktay Hukuk ve isteğe bağlı DETAI modülünün çalışma kapsamı nedir?

Aktay Hukuk'un çalışması, ödeme modelinin hukuki niteliğiyle kayıtların hangi yükümlülüğü karşıladığını birlikte inceleyen bir iş kapsamı üzerinden kurulabilir. İnceleme; tarafların fon ve veri akışını, izin veya istisna dayanağını, satıcı alacağının doğduğu anı ve iade sorumluluğunu belirleyen sözleşmeleri kapsar. Çıktı, her önemli riskin ilgili işlem adımı, sorumlu taraf ve gerekli belgeyle eşleştirildiği bir hukuki değerlendirme olabilir. Somut hizmetin kapsamı ve teslimleri ayrıca kararlaştırılır.

İsteğe bağlı DETAI modülü için öngörülen teknik kapsam, mevcut sistemlerden yetkilendirilmiş erişimle alınan kayıtları eşleştirmek, farkları sınıflandırmak ve inceleme ekibine taşımaktır. Kurulum öncesinde örnek veriyle eşleşme doğruluğu, kayıp veya çift kayıtların tespiti, erişim yetkileri ve eski kayıtları dışa aktarma kabiliyeti test edilmelidir. Belirli bir entegrasyonun çalışacağı veya bir farkın hukuki sebebinin otomatik saptanacağı ancak somut test sonuçlarına göre belirlenebilir.

Hukuki inceleme ile teknoloji hizmetinin görevleri, veri erişimi ve sorumlulukları sözleşmede ayrı gösterilmelidir. Bir teknoloji modülüne geçmiş kayıtların işlenmesi görevi verilmesi, hizmetin bilgi sistemi ve dış hizmet hükümleri bakımından incelenmesini gerektirir; modülün fiilen ödeme emri alması veya fon akışına müdahalesi ise ayrıca faaliyet kapsamı değerlendirmesine alınır. Bu ayrım, Yönetmelik m. 21'deki dış hizmet sınırlarının uygulanmasında belirleyicidir. İade, sorumluluk ve düzenleyici bildirim kararı, görevlendirilmiş kişiler ve yetkili organların incelemesine bağlanmalıdır. TCMB Yönetmeliği m. 21

Kaynak tarihi ve kullanım kapsamı

Bu rehber, 22 Ekim 2026 tarihinde incelenen resmi metinlere dayalı genel hukuki bilgi sunar. Belirli bir ürünün faaliyet izni kapsamı, pazaryerinin istisna koşulları ve uyuşmazlığın sonucu; fiili fon akışı, sözleşmeler, işlem tarihi ve dosyadaki kayıtlar üzerinden ayrıca incelenir. Teknik kontrol önerileri, ilgili kanuni yükümlülüğün işletmeye uyarlanması için açıklanmıştır.