Elektronik Hakem Kararlarının Türkiye’de Tanınması, Tenfizi ve Tahsili: 2026 Rehberi

1. 2026'da ne değişti ve bu gelişme Türkiye'deki tahsilatı nasıl etkiler?

UNCITRAL, elektronik hakem kararları ile elektronik tahkim bildirimlerinin kullanımını kolaylaştıran metinleri 6 Temmuz 2026'da kabul etti. Paket; New York Sözleşmesi'nin elektronik kararlar bakımından yorumuna ilişkin bir tavsiye, Milletlerarası Ticari Tahkim Model Kanunu ve açıklayıcı notundaki revizyonlar ile tahkim yargılamasının düzenlenmesine ilişkin notlara eklenen uygulama rehberinden oluşuyor. Kabul tarihi, 7 Temmuz tarihli UNCITRAL resmi duyurusunda; paketin bileşenleri ise kurumun kendi açıklamasında yer alıyor.

Türkiye'de izlenecek yol, bu gelişmenin hukuki niteliği ile yürürlükteki kuralların birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Tavsiye, Sözleşme'nin yorumuna yardımcı olan uluslararası bir metindir; Model Kanun ise ulusal kanun koyucuların yararlanacağı düzenleme modelidir. Türk mahkemesi önündeki başvuruda uygulanabilir sözleşmenin belge ve ret kuralları ile Türk usul hükümleri belirleyici olmaya devam eder. Bu nedenle elektronik dosyanın bütünlüğü, hakemlere aidiyeti, imzaların doğrulanabilirliği ve karşı tarafa usulüne uygun bildirim ayrı ayrı gösterilmelidir. New York Sözleşmesi m.IV ve V bu incelemenin birbirinden farklı belge ve savunma boyutlarını düzenler.

Alacaklı bakımından asıl sonuç, dijital kararı tahsilata elverişli bir delil paketi içinde sunma ihtiyacıdır. Kararın imzalı özgün elektronik dosyası, varsa kurum doğrulaması, kullanılan sertifika ve doğrulama kayıtları, teslim kayıtları ve uygun çeviri başvuru stratejisine birlikte dahil edilmelidir. Borçlunun Türkiye'deki malvarlığı ve doğru tenfiz yolu erken belirlenirse şekle ilişkin tartışma ile tahsilat hazırlığı aynı anda yönetilebilir. Bu hazırlığın kapsamı, kararın verildiği ülke ve usul hukukuna göre değişir; Sözleşme m.V(1)(d)-(e) ve VI tahkim usulü, kararın bağlayıcılığı ve iptal başvurusunun etkilerini ayrıca ele alır.

2. Elektronik karar için New York Sözleşmesi, MÖHUK, MTK veya HMK hangi durumda uygulanır?

Uygulanacak rejim, kararın elektronik olmasından önce tahkim yeri, yabancılık unsuru ve kararın yabancı karar niteliği üzerinden belirlenir. Başka bir akit devlet ülkesinde verilen ve Türk hukukuna göre ticari bir hukuki ilişkiden doğan karar bakımından New York Sözleşmesi temel inceleme kaynağıdır. Türkiye'nin karşılıklılık ve ticari ilişki çekinceleri bu nedenle ilk dosya kontrolüne dahil edilmelidir. Tarafların vatandaşlığı, tahkim yerinin yerine geçen tek başına bir ölçüt değildir; kararın nerede verildiği ile ilişkinin ticari niteliği ayrı sorulardır. New York Sözleşmesi m.I ve Türkiye'nin katılım beyanı, UK Treaty Series 84/1992, s.8 bu ayrımı destekler.

Yabancı kararın Sözleşme kapsamında bulunmadığı dosyada 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un yabancı hakem kararlarına ilişkin m.60–63 hükümleri değerlendirilir. Sözleşme kapsamındaki bir dosyada da daha elverişli bir ulusal hükümden yararlanma ihtimali m.VII(1) çerçevesinde somut olarak incelenebilir. Bunun için hangi hakkın hangi koşulla sağlandığı açıklanmalıdır; farklı rejimlerdeki elverişli görünen hükümleri gerekçesiz biçimde bir araya getirmek başvurunun hukuki dayanağını belirsizleştirir. MÖHUK'un milletlerarası sözleşmeleri saklı tutan m.1/2 hükmü ile Sözleşme m.VII(1) birlikte okunmalıdır.

Türkiye tahkim yeri olarak belirlenmişse, MTK'nın tanımladığı yabancılık unsurunu içeren uyuşmazlıklar bakımından 4686 sayılı Kanun; bu unsuru içermeyen uyuşmazlıklarda HMK'nın tahkim hükümleri uygulanır. MTK m.1'deki kanunun seçilmesine ve tahkim yeri yurt dışındayken de uygulanabilen hükümlere ilişkin özel düzenlemeler ayrıca gözetilir. Türkiye'de verilen bir kararın yabancı taraf içermesi, onu doğrudan yabancı karar tenfiz yoluna taşımaz. Elektronik imza, kararın şekli ve icra edilebilirliği bundan sonra ilgili rejim altında incelenir; böylece yanlış mahkemeye veya yanlış hukuki yola başvurmanın doğuracağı süre ve masraf riski azaltılır. HMK m.407 iç tahkimin kapsamını açıkça bu ayrım üzerine kurar. MTK m.1 ve 2.

3. Tanıma ile tenfiz arasındaki fark tahsilat planını nasıl değiştirir?

Tanıma, yabancı hakem kararına Türkiye'de hukuki etki kazandırılması; tenfiz ise kararın Türkiye'de cebri icraya elverişli hale getirilmesi bakımından işlev görür. Bir para alacağının borçlunun malvarlığından tahsili hedefleniyorsa başvuru stratejisi tenfiz üzerine kurulur. Kararın başka bir davada bağlayıcı etkisine dayanılması amaçlanıyorsa tanıma ihtiyacı ayrıca ele alınır. MÖHUK m.63, yabancı hakem kararlarının tanınmasını da tenfize ilişkin hükümlere bağlar; New York Sözleşmesi ise m.III'te kararın bağlayıcı olarak tanınması ile icrasını birlikte düzenler. MÖHUK m.63; New York Sözleşmesi m.III.

Bu ayrım dilekçenin talep sonucunu ve hazırlanacak dosyayı değiştirir. Alacaklı; asıl alacak, faiz, tahkim giderleri ve varsa kararın ayrılabilir diğer hükümleri bakımından hangi kısmın tenfizini istediğini açıkça göstermelidir. Sözleşme m.V(1)(c), tahkime sunulan konular hakkındaki kararların kapsam dışı konulardan ayrılabildiği durumda ilgili kısmın tanınıp tenfiz edilebilmesini öngörür. Böylece kararın bir bölümüne yönelen kapsam itirazının diğer hükümlere etkisi, karar metninin yapısı üzerinden somutlaştırılır. New York Sözleşmesi m.V(1)(c).

Dosya açılırken alacaklının ekonomik hedefi de belirlenmelidir: ilamlı icra yoluyla tahsil, belirli bir Türk malvarlığının korunması veya devam eden davada kararın hukuki etkisinden yararlanma farklı hazırlıklar gerektirir. Para tahsilinde borçlunun doğru tüzel kişiliği ile Türkiye'deki haczi mümkün varlıkları aynı araştırmada eşleştirilir. Bu çalışma, kararın mahkemede hangi etkiyle kullanılacağının ve tenfizden sonra hangi malvarlığına gidileceğinin baştan belirlenmesini sağlar.

4. Elektronik tahkim anlaşması ile elektronik hakem kararı neden ayrı incelenir?

Tahkim anlaşması tarafların uyuşmazlığı hakemlere götürme iradesini, hakem kararı ise bu yetkiye dayanılarak verilen hükmü taşır. Bu nedenle anlaşmanın elektronik ortamda kurulabilmesi, kararın imzası ve tenfizde ibrazı bakımından aranan koşulları tek başına karşılamaz. Türk iç tahkiminde HMK m.412/3, taraflar arasındaki iradenin elektronik ortama geçirilmesini yazılı şekil bakımından kabul eder; milletlerarası tahkimde MTK m.4 benzer bir düzenleme içerir. MTK m.4. Buna karşılık yabancı kararın tenfizinde New York Sözleşmesi m.II ve IV, anlaşma ile karar için ayrı değerlendirme ve belge başlıkları öngörür.

Bir e-posta zinciri veya çevrim içi sözleşme bu nedenle yalnız varlığıyla değil, tahkime rızayı ve sözleşme tarafına aidiyeti gösterebilmesiyle önem kazanır. Yetkili temsilcinin hangi metni kabul ettiği, atıf yapılan tahkim şartının sözleşmenin parçası olup olmadığı ve sonradan erişilebilir kayıtların korunması birlikte değerlendirilmelidir. Karar dosyasında ise hakemlerin kimliği ve imzaları, kararın bütünlüğü, verildiği tarih ve tahkim yeri ile uygun teslim kayıtları öne çıkar. HMK m.412 ve 436 anlaşma ve kararın farklı işlevlerini ayrı maddelerde düzenler.

Yabancı elektronik sertifika kullanılmışsa bir üçüncü ayrım daha gerekir: kullanılan teknolojinin güvenilirliği ile Türk hukukunda nitelikli sertifika sayılma koşulları aynı soru değildir. 5070 sayılı Kanun m.14, yabancı sertifikaların hukuki sonuçlarını milletlerarası anlaşmalara bağlar; Türkiye'de kurulu elektronik sertifika hizmet sağlayıcısının kabulü halinde nitelikli sertifika sayılmayı ayrıca düzenler. Bu nedenle yabancı sağlayıcının ticari adı veya başka bir ülkedeki sertifika statüsü yerine somut sertifika zinciri ve uygulanabilir hukuki dayanak incelenmelidir. Yabancı karar bakımından değerlendirme ayrıca tahkim yerinin hukuku ve uygulanacak tenfiz rejimiyle birlikte yapılır. 5070 sayılı Kanun m.14 bu sertifika incelemesinin Türk hukuku ayağını oluşturur.

5. Türkiye'de tanıma ve tenfiz için hangi mahkemeye başvurulur?

Ticari bir yabancı hakem kararının tanınması veya tenfizi için görevli mahkeme belirlenirken uyuşmazlığın ticari niteliği, yer bakımından yetki belirlenirken ise MÖHUK m. 60/2 esas alınır. Bu hüküm önce tarafların yazılı olarak kararlaştırdığı yer asliye mahkemesini; böyle bir anlaşma yoksa borçlunun Türkiye'deki yerleşim yerini, bunun yokluğunda sakin olduğu yeri ve o da yoksa icraya konu olabilecek mallarının bulunduğu yeri gösterir. Böylece tarafların sözleşmedeki yetki düzenlemesi ile Türkiye'deki borçlu ve malvarlığı bilgileri dava açılmadan birlikte incelenir. 5718 sayılı Kanun m. 60.

Ticari nitelikteki uyuşmazlıkta asliye ticaret mahkemesi yolu, Türk Ticaret Kanunu m.4 ve 5'in ticari dava ve görev hükümleriyle birlikte değerlendirilir. TTK m.4 ve 5. 5235 sayılı Kanun m. 5/3, yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi davalarını asliye ticaret mahkemesinde dava değerine bakılmaksızın başkan ve iki üyeden oluşan heyetin yürüteceği işler arasında sayar. Bu hükmün mahkemenin oluşumuna ilişkin işlevi ile uyuşmazlığın niteliğine göre görev belirlenmesi ayrı tutulmalıdır. Ticari olmayan veya özel görev kuralıyla bağlantılı bir ilişkide görev ayrıca araştırılmalıdır; yalnız kararın yabancı olması üzerinden her dosyaya aynı mahkeme adı yazılmamalıdır. 5235 sayılı Kanun m. 5.

Elektronik tahkimde sunucunun, imza platformunun veya uzaktan duruşmaya katılan hakemin bulunduğu yer Türk mahkemesinin yetkisini kendiliğinden belirlemez. Başvuru dosyasında tahkim yeri ve kararın yabancı niteliği açıklanmalı; Türk mahkemesinin yer bakımından yetkisi için sözleşme hükmü, borçlunun adres kaydı veya ilgili malvarlığı belgesi somutlaştırılmalıdır. Bu hazırlık, tenfiz yargılamasına yetki itirazıyla başlanması ve tahsilat takviminin uzaması riskini azaltır.

6. Elektronik hakem kararı için başvuru dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?

New York Sözleşmesi kapsamındaki başvuruda m. IV, usulüne uygun biçimde doğrulanmış hakem kararı aslının veya usulüne uygun onaylı örneğinin ve tahkim anlaşmasının aslının veya onaylı örneğinin sunulmasını öngörür. Başvurunun MÖHUK rejiminde incelendiği durumda m. 61 de tahkim anlaşmasını, kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış veya taraflar için bağlayıcı kararı ve bunların usulüne uygun onaylı tercümelerini düzenler. Sözleşme m.III, kapsamındaki kararların tanınması ve tenfizi için yerli hakem kararlarına göre önemli ölçüde daha ağır şartlar veya daha yüksek harç ve masraflar öngörülmesini yasaklar. M.IV'teki belge yükümlülüğü bu karşılaştırmadan ayrı gösterilmelidir. New York Sözleşmesi m. III-IV; MÖHUK m. 61.

Elektronik karar bakımından hazırlığın merkezinde, mahkemeye sunulan metnin hangi kaynak dosyadan üretildiğinin ve bu dosyanın hakemlere ait olduğunun gösterilmesi vardır. Bu nedenle özgün imzalı dosyanın, tahkim kurumundan alınabilen doğrulama veya onaylı örneğin ve ilgili imza doğrulama verilerinin birlikte hazırlanması yerindedir. Ekran görüntüsü veya çıktının okunabilir olması, elektronik kaynak dosyanın imza ve bütünlük incelemesini sağlamaz. Özellikle dosya sonradan dönüştürülmüş, imza sayfası ayrı gönderilmiş veya birden çok sürüm oluşmuşsa hangi metnin karar olduğu kurum veya hakem heyeti kayıtlarıyla açıklanmalıdır. Bu belgelerden hangisinin usulüne uygun asıl veya onaylı örnek koşulunu karşıladığı somut dosyada mahkemenin incelemesine tabidir.

Bağlayıcılık da ayrı bir belge meselesidir. Kurum kuralları, kararın taraflara gönderilme kaydı ve varsa düzeltme veya ek kararlar, karara hangi metin ve tarihle dayanıldığını açıklayabilir. New York Sözleşmesi m. IV'teki belge listesi ile m. V/1-e'deki bağlayıcılık, iptal veya askıya alma itirazı birbirinden ayrılmalıdır. Alacaklının her dosyada tahkim yeri mahkemesinden ayrıca bir icra izni edinmesini genel ön şart gibi sunmak yerine, uygulanabilir rejimin talep ettiği belge ve kararın mevcut hukuki durumu gösterilmelidir. New York Sözleşmesi m. IV ve V/1-e.

7. Tercüme, onay ve apostil elektronik karar dosyasında nasıl ayrılır?

Hakem kararının veya tahkim anlaşmasının yabancı dilde olması, Türkiye'deki mahkemenin inceleyebileceği Türkçe tercümenin hazırlanmasını gerektirir. New York Sözleşmesi m. IV/2, tercümenin resmi veya yeminli tercüman yahut diplomatik veya konsolosluk görevlisi tarafından onaylanmasını öngörür. MÖHUK m. 61/1-c ise karar ve tahkim anlaşmasının tercüme edilmiş ve usulüne göre onanmış örneklerini ister. Dosya hazırlanırken uygulanabilir rejim ve tercümenin onay yolu belirtilmeli; tercüme edilen metin ile karara dayanak özgün dosya arasında sayfa, ek ve imza bağlantısı korunmalıdır. New York Sözleşmesi m. IV/2; MÖHUK m. 61.

Tercümenin doğruluğu ile kararın aslının veya örneğinin usulüne uygun doğrulanması farklı işlevlerdir. Elektronik imzanın kimin tarafından atıldığı, metnin sonradan değişip değişmediği ve tercümenin hangi dosyaya karşılık geldiği ayrı ayrı açıklanmalıdır. Yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmi belgeler bakımından HMK m. 224 onay rejimini ve Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin saklı tutulmasını düzenler. Hakem kararıyla birlikte yabancı noter veya başka resmi makamın tasdik belgesi sunuluyorsa bu belgenin niteliği ayrıca incelenir. HMK m. 224.

Bu ayrım nedeniyle dosyaya topluca 'apostilli karar' denilmesi hangi şartın karşılandığını açıklamakta yetersiz kalabilir. Apostil veya konsolosluk onayı gerekip gerekmediği, onayın hangi belgeye ve hangi makamın imza veya mührüne ilişkin olduğu üzerinden belirlenmelidir. Hazırlık çizelgesinde kararın kaynak dosyası, onaylı örnek, yabancı resmi tasdik ve Türkçe tercüme ayrı satırlarda gösterilirse mahkeme her belgenin işlevini izleyebilir. Başvurudan önce giderilen bir sürüm veya tercüme uyumsuzluğu, sonradan yeniden tasdik ve çeviri yapılmasının maliyetini azaltır.

8. Yabancı elektronik imza taşıyan hakem kararı Türkiye'de nasıl incelenir?

Kararın yabancı bir sertifikayla imzalanması halinde iki ayrı hukuki inceleme yapılır: kararın tahkim hukukuna göre şeklen geçerli biçimde verilmesi ve Türk mahkemesine sunulan elektronik dosyanın aidiyetinin ve bütünlüğünün ispatı. İlk incelemede tahkim yeri hukuku, tarafların usul anlaşması ve uygulanabilir kurum kuralları ele alınır; tenfiz mahkemesinde ise New York Sözleşmesi m. IV'teki asıl veya usulüne uygun onaylı örnek koşulu karşılanmalıdır. Bu nedenle sertifika incelemesi, kararın tabi olduğu hukuk ve başvuru-belge düzeniyle birlikte yürütülür. New York Sözleşmesi m. IV ve V/1-d.

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m. 4 ve 5, kanundaki güvenli elektronik imzayı tanımlar ve elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu bağlar. Yabancı elektronik sertifikaların hukuki sonuçları bakımından m. 14 milletlerarası anlaşmalara yer verir; yabancı sertifikanın Türkiye'de kurulu bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısınca kabulü halinde nitelikli elektronik sertifika sayılmasını ayrıca düzenler. Bu hükümler, yabancı sertifikanın Türk sistemindeki niteliğinin belirlenmesinde uygulanır. Yabancı hakem kararının geçerliliği ve tenfiz kabiliyeti ise ayrıca uygulanabilir tahkim hukuku ile sözleşme koşullarına göre incelenir. Elektronik İmza Kanunu m. 4, 5 ve 14.

Türk delil hukukunda HMK m. 199 elektronik verileri belge kapsamına alır; m. 205/2 usulüne göre güvenli elektronik imzayla oluşturulan veriye senet niteliği verir ve m. 205/3 mahkemeye imzanın niteliğini resen inceleme görevi yükler. Güvenli imza koşullarını karşılamayan elektronik verilerin ispat işlevi de m. 199 çerçevesinde ayrıca incelenebilir. Kararın özgün elektronik dosyası, sertifika zinciri, imza doğrulama raporu ve varsa zaman damgası, imzanın Türk delil hukukundaki etkisini ve kararın kaynak dosyasını açıklayan hazırlık paketidir. Uyuşmazlık çıktığında hangi teknik verinin imza sahibini ve imza anındaki dosyayı doğruladığı açıklanarak inceleme talep edilmelidir. HMK m. 199 ve 205.

9. E-posta bildirimi ve çevrimiçi duruşma savunma hakkı bakımından nasıl değerlendirilir?

Elektronik bildirim ve uzaktan duruşma, tenfizde esas olarak tarafın yargılamadan usulüne uygun haberdar edilmesi ve iddia ve savunmasını sunma olanağı üzerinden incelenir. New York Sözleşmesi m. V/1-b, hakem atanması veya tahkim yargılaması hakkında usulüne uygun bildirim yapılmamasını ve tarafın başka bir nedenle davasını sunamamasını ret sebebi olarak düzenler; bu sebebe dayanan tarafın ispat yükünü de m. V/1'in giriş hükmü belirler. MÖHUK m. 62/1-d ve 62/2, kendi uygulama alanında bildirim ve savunma imkanını ve buna ilişkin ispat yükünü düzenler. New York Sözleşmesi m. V/1-b; MÖHUK m. 62.

Somut incelemede yalnız bir e-postanın gönderilme tarihiyle yetinilmez. Kullanılan adresin sözleşmede veya yargılama sırasında kabul edilmiş olması, iletinin eklerine erişim, teslim veya hata kayıtları, cevap süreleri ve tarafın süreçteki davranışı birlikte ele alınır. Uzaktan duruşmada bağlantı kesintisinin süresi, tarafın hangi beyan veya delile erişemediği, itirazını ne zaman bildirdiği ve heyetin kesintiyi gidermek için yaptığı işlem savunma imkanının değerlendirilmesini sağlar. Bu kayıtları tutmak bir dosya hazırlığı önerisidir; her teknik aksaklığın kendiliğinden ret sonucu doğurduğu yolunda genel bir kural kurulamaz.

Ayrıca tarafların kararlaştırdığı usul ile uygulanan usulün uyumu New York Sözleşmesi m. V/1-d kapsamında ayrı bir sorudur. Sözleşme veya usul emri belirli bir bildirim yolu öngörmüşse buna neden uyulduğu yahut hangi geçerli düzenlemeyle değiştirildiği açıklanmalıdır. Tenfiz dosyası için bildirim kronolojisi, eklerin erişilebilir sürümleri, duruşma tutanakları ve ilgili usul kararları bir araya getirilirse mahkeme şekli gönderim kaydıyla savunmanın fiilen sunulabilmesini ayırt edebilir. New York Sözleşmesi m. V/1-d.

10. Tenfiz mahkemesi kararın esasını hangi sınırlar içinde inceleyebilir?

Tenfiz incelemesi, hakemlerin sözleşmeyi yorumlamasını ve delilleri tartmasını yeniden yapacak bir esas yargılaması olarak yürütülmez. New York Sözleşmesi m. V, incelemeyi orada düzenlenen ret sebeplerine bağlar: tarafların ehliyeti ve tahkim anlaşmasının geçerliliği, bildirim ve savunma imkanı, hakemlerin yetki sınırı, heyetin oluşumu ve usul, kararın bağlayıcılığı ile iptal veya askıya alınma durumu bunlar arasındadır. Türk mahkemesi ayrıca uyuşmazlığın Türk hukukuna göre tahkime elverişliliğini ve tanıma veya tenfizin Türk kamu düzeniyle bağdaşmasını inceler. New York Sözleşmesi m. V.

Bu sınır, karar metninin ve yargılama kayıtlarının hiç incelenmeyeceği biçiminde uygulanamaz. Örneğin hakemin tahkim anlaşması dışına çıktığı ileri sürülüyorsa anlaşmanın kapsamı ile hükmedilen talepler; savunma imkanı tartışılıyorsa ilgili usul işlemleri karşılaştırılır. Ancak incelemenin amacı ileri sürülen ret sebebinin gerçekleşip gerçekleşmediğini saptamaktır. Elektronik dosyanın gerçekliği veya imzanın aidiyeti üzerindeki inceleme de bu çerçevede belge ve usul şartlarını açıklayabilir; alacağın esası hakkında yeni bir tahkim yargılaması kurulmasını gerektirmez. MÖHUK m. 62 de kendi uygulama alanında ret sebeplerini ve bazı sebepler yönünden borçlunun ispat yükünü düzenler. MÖHUK m. 62.

Alacaklı, kararın tahkim anlaşması kapsamında kalan ve ayrılabilen bölümlerini talebinde belirginleştirmelidir. New York Sözleşmesi m. V/1-c, tahkime sunulmuş konular hakkındaki hükümler diğerlerinden ayrılabiliyorsa bu kısım için tanıma ve tenfize imkan tanır. Borçlu bakımından ise itirazın hangi ret sebebine dayandığı ve onu hangi kaydın kanıtladığı gösterilmelidir. Böyle kurulan bir dosya, genel kamu düzeni ifadeleri yerine uyuşmazlığın gerçekten etkili noktasını mahkemenin önüne taşır. New York Sözleşmesi m. V/1-c.

11. Kararın verildiği ülkede iptal veya durdurma başvurusu Türkiye'deki tenfizi nasıl etkiler?

Kararın verildiği ülkede iptal veya durdurma başvurusu yapılması ile kararın yetkili makam tarafından gerçekten iptal edilmesi veya icrasının durdurulması farklı sonuçlar doğurur. New York Sözleşmesi m. V/1-e, kararın taraflar için henüz bağlayıcı olmamasını veya verildiği ya da hukukuna tabi olduğu ülkenin yetkili makamınca iptal edilmiş veya durdurulmuş olmasını, karşı tarafın ispatına bağlı bir ret sebebi olarak düzenler. Henüz sonuçlanmamış başvuruda ise m. VI uygulanır: Türk mahkemesi uygun görürse tenfiz hakkında kararını bekletebilir ve tenfiz isteyenin talebi üzerine diğer taraftan uygun teminat isteyebilir. Başvurunun açılması Türkiye'deki dosyada otomatik bir bekleme sonucu doğurmaz. New York Sözleşmesi, m. V–VI.

Bekletme talebinde yabancı dosyanın açılış belgesi yanında başvurunun konusu, yetkili makamı, güncel aşaması ve varsa durdurma kararının kapsamı sunulmalıdır. Alacaklı bakımından m. VI teminatı, bekleme süresinde tahsil kabiliyetinin korunmasını hedefleyen ayrı bir taleptir; Türk mahkemesinden istenen ihtiyati haczin şartları ayrıca incelenir. Elektronik portalda görünen dosya kaydı ile imzalı mahkeme kararı ayrılmalı; yabancı kararın doğrulanabilir örneği ve gerekli tercümesi dosyaya kazandırılmalıdır. Böylece mahkeme mevcut yabancı yargılamanın hukuki etkisini değerlendirir.

12. Tenfiz kararı ile icra takvimi nasıl eşleştirilir?

Tahsilat takvimi, yabancı hakem kararının bağlayıcılığı ile Türk tenfiz kararının kanun yolu durumunu birlikte izlemelidir. 5718 sayılı MÖHUK m. 61/2, m. 55, 56 ve 57'yi yabancı hakem kararlarının tenfizine kıyas yoluyla uygular. M. 57/1, tenfiz edilen kararın Türk mahkemesi ilamı gibi icrasını öngörürken m. 57/2 temyizin yerine getirmeyi durduracağını özel olarak düzenler. Bu açık temyiz kuralı uygulanırken istinaf ve temyiz safhaları dosyada ayrı gösterilmelidir. İcra hazırlığı için önerilen kontrol, tenfiz kararının tebliğ belgelerini, yapılmış kanun yolu başvurularını ve kesinleşme kaydını birlikte elde etmektir. Böylece alacaklı ödeme ve haciz takvimini, dosyada icranın hangi aşamada yürütülebileceğini doğrulayarak kurar. 5718 sayılı Kanun, m. 57 ve 61.

Tenfiz yargılamasında borcun ödenmesi veya ifaya engel bir sebebin doğması da önem taşır: m. 55/2 bu itirazlara imkan verir. Alacaklı, tahkim kararı sonrasındaki kısmi ödemeleri, mahsupları ve sulh belgelerini güncel hesapta göstermelidir. İcra hazırlığında hüküm fıkrası, tenfiz kapsamı, taraf kimliği ve tebliğ kayıtları birlikte kontrol edilirse aynı kalemin ikinci kez istenmesi veya tenfiz dışında kalan bölümün takibe eklenmesi riski azalır. İhtiyati hacizle malvarlığının korunması, nihai tahsilattan ayrı bir aşama olarak planlanabilir.

13. Tenfiz sürerken malvarlığı nasıl korunur ve ihtiyati hacizde hangi süreler izlenir?

Para alacağının tahsilini korumak için ihtiyati haciz talep edilebilir; elektronik karar da 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun koşullarına tabidir. İİK m. 257 genel olarak rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para alacağını esas alır. Vadesi gelmemiş borçta borçlunun belirli yerleşim yerinin bulunmaması veya maddede belirtilen mal kaçırma ve hileli davranış koşulları ayrıca aranır. M. 258 uyarınca alacak ve gerektiğinde haciz sebebi mahkemeyi ikna edecek delillerle gösterilmelidir; m. 259'daki teminat ve haksız haciz sorumluluğu da bütçeye katılmalıdır. Yabancı kararın tenfiz aşaması ve sunulan belgenin niteliği incelenerek teminat talebi kurulmalıdır. İİK, m. 257–259.

İki süre ayrılmalıdır. M. 261'e göre kararın verildiği tarihten itibaren on gün içinde infaz istenmezse karar kendiliğinden kalkar. M. 264/1 ise dava veya takip öncesi uygulanmış hacizde, haczin uygulanmasından; alacaklının yokluğunda uygulanmışsa tutanağın ona tebliğinden itibaren yedi gün içinde dava veya takip başlatılmasını öngörür. Borçlu ödeme emrine itiraz ederse m.264/2 uyarınca alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazın kaldırılmasını istemeli veya dava açmalıdır. Kaldırma talebi reddedilirse ret kararının tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde dava açılmalıdır. Alacak davası sırasında konulan haciz veya ilk fıkra uyarınca açılan davada ise m. 264/3'te hükmün tebliğinden itibaren bir aylık takip süresi vardır. Bunlar tebliğ ve uygulama belgelerine bağlı ayrı takvim kalemleridir. İİK, m. 261 ve 264.

Gemi ihtiyati haczinde özel rejim ayrıca uygulanır: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1376, İİK m. 264'ün ilk iki fıkrasındaki süreleri bir ay olarak belirler. Genel yedi günlük takvim gemi dosyasına doğrudan taşınmamalıdır. Tenfiz davasının somut ihtiyati haczi tamamlayan işlem olarak yeterliliği ve kanun yolu dönemindeki takip adımları ayrıca kontrol edilmelidir; bütün dosyalar için hükmün tebliği veya kesinleşmesinden başlayan tek süre formülü kurulması hak kaybına yol açabilir. TTK, m. 1376.

14. Tenfizden sonra faiz, döviz ve zamanaşımı hesabı nasıl kurulmalıdır?

Takip hesabı, tenfiz kapsamındaki hüküm fıkrasından kurulmalıdır: anapara, tahkim gideri, vekalet ücreti, faiz başlangıcı, faiz türü ve para birimi ayrı gösterilmelidir. Hükmedilen faiz ile sonradan talep edilecek faizin hukuki dayanağı ve dönemi ayrılır. Türk hukukunun uygulanacağı yabancı para faizinde 3095 sayılı Kanun m. 4/a, sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmamışsa, devlet bankalarının aynı yabancı para için bir yıl vadeli mevduata ödediği en yüksek oranı esas alır. Bu kuralın uygulanması hakem kararındaki hüküm ve uygulanacak hukuk incelenerek belirlenir. 3095 sayılı Kanun, m. 4/a.

Döviz borcunda ödeme ve kur seçimi, kararın aynen ödeme içeriğiyle birlikte incelenir. Türk Borçlar Kanunu m. 99, aynen ödeme kaydına ve borcun vadesinde ödenip ödenmediğine göre farklı seçenekler düzenler. Zamanaşımında önce uygulanacak hukuk belirlenir; MÖHUK m. 8 zamanaşımını ilişkinin esasına uygulanacak hukuka bağlar. Türk hukuku uygulanıyorsa TBK m. 156/2, mahkeme veya hakem kararına bağlanan borç için kesilme sonrasında yeni sürenin on yıl olacağını düzenler. Kararın tarihi, bağlayıcılığı ve kesilme sebepleri incelenmeden bütün yabancı kararlar için tenfizden başlayan on yıllık süre varsayılmamalıdır. TBK, m. 99 ve 156, MÖHUK, m. 8.

15. Elektronik karar ve tahkim dosyası tahsilata kadar nasıl saklanmalıdır?

Saklama planı, kararın okunabilir kalmasının yanında aslı veya onaylı örneğiyle kaynağının doğrulanmasını ve yargılama kayıtlarının yeniden sunulmasını sağlamalıdır. New York Sözleşmesi m. IV karar ve tahkim anlaşmasının aslı veya usulüne uygun onaylı örnekleri ile gerekli tercümeleri esas alır; m. V/1-b ve d bildirim, savunma imkanı ve usule uygunluk itirazlarını gündeme getirebilir. Tahsilat dosyasında nihai karar, varsa düzeltme ve ek kararlar, tahkim anlaşması, usul emirleri ve kritik bildirim kayıtları arasında tutarlı bağlantı kurulmalıdır. New York Sözleşmesi, m. IV–V.

Teknik saklamada önerilen yöntem, imzalı özgün dosyayı değiştirmeden korumak, görüntüleme kopyasını ayrı tutmak, imza doğrulama çıktısı, sertifika zinciri ve varsa zaman damgasını elde edilme tarihiyle ilişkilendirmektir. Platform dışa aktarımı, gönderim ve erişim kayıtları, dosya sürümleri ve teslim yazışmaları da saklanmalıdır. Dosya özeti ve erişim kaydı bütünlük incelemesine yardımcı olur; mahkemeye sunulacak asıl veya onaylı örneğin hukuki niteliği ayrıca sağlanır. Bunlar belirli bir teknolojiyi zorunlu tutan genel yasal saklama süresi olarak değil, elektronik delilin sonradan incelenmesini kolaylaştıran dosya yönetimi önerileri olarak uygulanır.

16. Başvuru öncesinde hukuk ve teknoloji çalışması nasıl kapsamlandırılır?

İlk çalışma, kararın bütününü baştan yeniden tartışmak yerine Türkiye'deki başvurunun ön koşullarını ve tahsilat hedefini belirleyen bir dosya incelemesi olarak kurulabilir. İnceleme notunda hukuki tahkim yeri, uygulanacak tanıma ve tenfiz rejimi, görevli ve yetkili mahkeme, resmi nüsha ve çeviri zinciri, bildirim kayıtları, mevcut iptal veya askıya alma işlemleri ve borçlunun Türkiye bağlantıları birlikte gösterilir. Belge temini için tahkim kurumu veya tahkim yeri hukukçusundan istenecek teyitler, eksikliğin hangi hukuki sorunu gidereceği açıklanarak sıralanır.

Aktay, bu incelemeyi ayrı bir hukuki çalışma kapsamında yürütüp tenfiz başvurusu, karşı tarafın itirazlarına cevap, geçici koruma ve icra aşamalarının kapsamını dosyaya göre belirleyebilir. Kararın farklı ülkelerde takip edilmesi düşünülüyorsa başvuruların takvimi, masraflar, teminat ve gerçekleşen ödemelerin mahsubu birlikte planlanır. Bu rehber, 22 Ekim 2026 referans tarihiyle genel bilgi sunar; belirli bir kararın şekli, tenfiz sonucu ve tahsil kabiliyeti dosya belgeleri üzerinden incelenir.

DETAI'nin isteğe bağlı teknoloji çalışması ise özgün dosyaları koruyan sürüm kaydı, dosya özeti karşılaştırması, kaynak bağlantılı kronoloji, çeviri eşleştirmesi ve erişim yetkileri üzerinde kurulabilir. Hukukçunun inceleyeceği sonuçlar kaynak dosyaya bağlanır; elektronik verinin bütünlüğüne ilişkin teknik bulgu ile mahkemenin vereceği hukuki sonuç ayrı kaydedilir. Hukuk hizmeti ve teknoloji çalışması bağımsız kapsamlarla sunulur; dosyanın ihtiyacına uygun olan hizmet seçilir.