AB tasarım reformunun ikinci aşaması: 1 Temmuz 2026 sonrası EUIPO başvuruları

1 Temmuz 2026 sonrası yürürlük çerçevesi

2026/715 sayılı Avrupa Birliği Tüzüğü 11 Mart 2026 tarihinde kabul edildi, 30 Mart 2026 tarihinde Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlandı ve 164. maddesi uyarınca 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Tüzük, 6/2002 sayılı eski Topluluk Tasarımı Tüzüğünü yürürlükten kaldırarak değişiklikleri tek bir kodifiye metinde toplar. 2026/137 sayılı Yetkilendirilmiş Tüzük ile 2026/138 sayılı Uygulama Tüzüğü de 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren uygulanır. EUIPO, 2026 İnceleme Kılavuzunu EX-26-09 sayılı ve 30 Haziran 2026 tarihli kararla kabul etti; Kılavuz 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Yeni başvuru yalnız 2024 değişiklik metnine veya eski 6/2002 sayılı Tüzüğe göre değil, 2026/715, iki ikincil tüzük ve güncel Kılavuz birlikte okunarak hazırlanmalıdır.

Tasarım ve ürün tanımı genişledi

2026/715 sayılı Tüzüğün 4. maddesi, tasarımı bir ürünün tümünün veya bir kısmının görünümü olarak tanımlar ve hareket, geçiş veya başka tür animasyonu görünüm özellikleri arasına açıkça dahil eder. Ürün, bilgisayar programı hariç olmak üzere, fiziki bir nesnede somutlaşmış olsun veya olmasın, sınai veya el işi niteliğindeki her türlü unsur olabilir. Ambalaj, takım, mekansal düzenleme, birleşik ürüne takılacak parça, grafik eser, logo, yüzey deseni ve grafik kullanıcı arayüzü örnekler arasındadır. Bu genişleme her dijital fikri otomatik olarak korumaz. Başvuru sahibi hangi görünür özelliklerin tek tasarım oluşturduğunu, hareketin hangi aşamalarının koruma konusuna girdiğini ve bilgisayar programının işlevinden farklı olarak hangi ürün görünümünün talep edildiğini dosyada açıkça sınırlandırmalıdır.

Gösterim koruma konusunu belirler

42(1)(c) maddesi, tescil talep edilen tasarımın yeterince açık gösterimini temel başvuru şartı yapar. 19. maddeye göre koruma, tescil başvurusunda görünür biçimde gösterilen görünüm özellikleri için sağlanır. 2026/138 sayılı Uygulama Tüzüğünün 2. maddesi statik, dinamik veya animasyonlu gösterime; çizim, fotoğraf, video, bilgisayar görüntüleme veya modelleme araçlarına izin verir. Birlikte sunulan bütün görünüşler koruma konusunu topluca tanımlamalı, özellikler arasında tutarlılık bulunmalı ve görsel feragat her görünüşte aynı anlamı vermelidir. İsteğe bağlı açıklama en fazla 100 kelime olabilir; yalnız görünür özellikleri açıklamalı, yenilik, ayırt edici nitelik veya teknik değer hakkında iddia içermemelidir. Açıklama, belirsiz veya çelişkili gösterimi sonradan düzeltme aracı olarak görülmemelidir.

Münhasır hak dijital hazırlık fiillerini de kapsar

2026/715 sayılı Tüzüğün 20. maddesi tescilli AB tasarım sahibine tasarımı kullanma ve izinsiz kullanımı engelleme münhasır hakkı verir. Üretme, piyasaya sunma, ithal etme, ihraç etme, kullanma ve bu amaçlarla stoklamanın yanında 20(2)(d) bendi, tasarımı içeren ürünün yapılmasını sağlamak amacıyla tasarımı kaydeden ortam veya yazılımın oluşturulması, indirilmesi, kopyalanması, paylaşılması veya dağıtılmasını da sayar. Bu hüküm CAD, 3D baskı ve dağıtılmış üretim dosyaları bakımından önemlidir; ancak hak kapsamı yine başvuruda görünür gösterilen özelliklerle sınırlıdır ve Tüzükteki istisna veya sınırlamalar ayrıca uygulanır. Şirketler kaynak dosya, görüntülenmiş çıktı, üretim modeli ve lisans koşullarını aynı hak zincirinde izlemeli; dijital dosyanın kim tarafından, hangi amaçla ve hangi yetkiyle paylaşıldığını belgelemelidir.

Eski gösterim rejimine göre ne değişti?

Eski 2245/2002 sayılı Uygulama Tüzüğünün 4. maddesi grafik veya fotoğrafik çoğaltma, en fazla yedi görünüş ve nötr arka plan merkezliydi. Yeni Uygulama Tüzüğü dinamik ve animasyonlu gösterimi açıkça kabul eder; bütün görünüşlerin birlikte koruma konusunu belirlemesine ve feragatlerin tutarlılığına vurgu yapar. EUIPO’nun reform açıklamasına göre nötr arka plan ve belirli görüntü kalitesi artık dosyalama tarihi almak için bağımsız şartlar değildir; yine de koruma konusu yeterince açık olmalıdır. Bu değişiklik düşük kaliteli, gölgeli veya çelişkili görselin risksiz olduğu anlamına gelmez. Eski dosyalama alışkanlığındaki “yedi açı seç ve açıklamayla tamamla” yaklaşımı yerine, korunacak özellik, medya türü, görünüş sırası, feragat, dosya bütünlüğü ve son kullanıcı oynatma koşulu birlikte test edilmelidir.

Çoklu başvuru ve ücret mimarisi

44. madde tek bir çoklu başvuruda en fazla 50 tasarıma izin verir ve eski aynı Locarno sınıfında bulunma şartını kaldırır. Farklı ürün sınıfları bir başvuruda birleştirilebilir; ancak 44(4) uyarınca her tasarım ayrı başvuru veya tescil gibi işlem görür. Yenilik, ayırt edici nitelik, hükümsüzlük, devir, lisans ve yenileme stratejisi tasarım bazında düşünülmelidir. Ek I uyarınca başvuru ücreti ilk tasarım için 350 avro, her ek tasarım için 125 avrodur. Yayım erteleme ücreti ilk tasarım için 40 avro ve her ek tasarım için 20 avrodur. Çoklu başvuru birim maliyeti düşürebilir; fakat birbirinden farklı ürün takvimlerini tek erteleme veya onay akışında toplamak ticari gizlilik ve sürüm yönetimi riski yaratabilir. Tasarımların hangi dosyada gruplanacağı yalnız ücret hesabıyla belirlenmemelidir.

Dosyalama tarihi, öncelik ve erteleme takvimi

46. madde uyarınca dosyalama tarihi, 42(1) maddesindeki temel unsurların EUIPO’ya sunulduğu tarihtir; başvuru ücretinin bu tarihten itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekir. Paris Sözleşmesi veya DTÖ üyesindeki ilk tasarım ya da faydalı model başvurusuna dayalı öncelik süresi 49. madde uyarınca altı aydır. Öncelik beyanı başvuruyla birlikte veya başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yapılmalı; dayanak belgenin örneği beyan tarihinden itibaren üç ay içinde sunulmalıdır (m. 50). 62. madde yayımın, başvuru veya varsa öncelik tarihinden itibaren en fazla 30 ay ertelenmesine izin verir. Erteleme sonundaki yayım, ücret ve hak takvimi önceden kurulmalıdır. Tasarımın yayımlanması istenmiyorsa erteleme süresinin sona ermesinden en geç üç ay önce vazgeçme işlemi değerlendirilmelidir. Son gün her dosyanın fiili işlem ve öncelik bilgisine göre ayrıca hesaplanmalıdır.

Dosyalama kanalı, temsil ve elektronik iletişim

41. madde uyarınca başvuru doğrudan EUIPO’ya yapılır. 115(2). madde, Avrupa Ekonomik Alanı’nda yerleşim yeri, merkez veya gerçek ve etkin sınai ya da ticari işletmesi bulunmayan kişilerin, başvurunun kendisi dışındaki EUIPO işlemlerinde yetkili temsilciyle hareket etmesini gerektirir. Yetkilendirilmiş Tüzüğün 17. maddesi EUIPO’ya yapılan iletişimlerin elektronik araçlarla gönderilmesini esas alır; teknik iletim başarısızlığında Ofisin belirlediği sürede yeniden iletim kuralı uygulanır. Başvuru sahibinin kimliği, temsil yetkisi, imza veya kullanıcı yetkisi, ödeme sahibi, elektronik makbuz ve gönderilen dosyanın özet değeri aynı işlem kaydında tutulmalıdır. Dış temsilci kullanılması, başvuru sahibi şirket içindeki tasarım kapsamı ve ticari yayım kararının devredildiği anlamına gelmez; yetki matrisi yazılı olmalıdır.

Geçiş hükmü dosya ve işlem bazındadır

1 Temmuz 2026’dan önce başlamış her işlem otomatik olarak tamamen eski veya tamamen yeni rejime tabi sayılmaz. 2026/137 sayılı Yetkilendirilmiş Tüzüğün 28. maddesi düzeltme, hükümsüzlük delili, sözlü işlemler, sicil ve belirli devralma başvuruları gibi sayılan konularda eski usul hükümlerini koruyan ayrıntılı geçiş kuralları içerir. 2026/138 sayılı Uygulama Tüzüğünün 19. maddesi de 1 Temmuz 2026’dan önce yapılan belirli başvurular için eski Uygulama Tüzüğünün bazı hükümlerinin uygulanmasını sürdürür. Bu nedenle yalnız ana başvuru tarihine bakmak yeterli değildir. Her talep için başvuru, rüçhan, erteleme, düzeltme, devir, hükümsüzlük talebi ve delil sunma tarihleri ayrı satırda gösterilmeli; uygulanacak eski veya yeni hüküm ve gerekçesi dosya kapağında belirtilmelidir.

Başvuru öncesi delil ve sürüm kontrolü

Başvurudan önce ürün ve tasarım sınırı, yenilik araştırması, tasarımcılık ve devir zinciri, statik veya hareketli format, bütün görünüşler arasındaki tutarlılık, feragat, ürün adı, Locarno sınıfı, çoklu başvuru bileşimi, öncelik, erteleme, ücret ve temsil birlikte kilitlenmelidir. Özellikle hareketli veya üç boyutlu dosyada kaynak varlık, hukukçu incelemesine sunulan sürüm, müşteri onayı ve EUIPO’ya yüklenen nihai dosya arasında değişmez denetim izi gerekir. Dosya adı tek başına sürüm kanıtı değildir; zaman damgası, özet değeri, üretici bilgisi, onay kaydı ve oynatma testi saklanmalıdır. Muhtemel hükümsüzlük savunması için önceki kamuya sunmaların tarih ve kaynağı, on iki aylık istisna ihtimali ve tasarımcının seçenek özgürlüğü başvuru gününde kayda alınmalıdır. Sonradan üretilen açıklama, eksik kaynak zincirini her zaman onaramaz.

Aktay ve DETAI çalışma yolu

Bu yayın genel bilgilendirme amaçlıdır ve belirli başvuru için hukuki görüş değildir. Aktay, ayrı kapsamlanan AB Tasarım Dosyalama Hazırlık İncelemesinde koruma konusu, gösterim, yenilik ve ayırt edici nitelik, tasarımcı ve devir zinciri, öncelik, erteleme, çoklu başvuru ve geçiş kuralını karar notunda değerlendirebilir; gerektiğinde yetkili Avrupa temsilcileriyle koordinasyon ayrıca kapsamlandırılır. DETAI, ayrı ve isteğe bağlı teknoloji projesi olarak görsel varlık sürümü, özet değeri, feragat kontrolü, süre ve ücret uyarısı, onay zinciri ve kaynak bağlantılı kayıt tasarlayabilir. Sistem çıktısı hukuki kapsam veya geçerlilik görüşü değildir. Hukuk hizmeti ile teknoloji hizmeti birbirinin satın alınmasına bağlı değildir.